قاموس مداوا با غذاوگیاه
اثر دکتر احمد قدامه
انتشارات النفائس بیروت،
ترجمه دکتر محمد حسین ورپشتی
204) قرطم=گل رنگ=کاچیره(ج 3 ص 3 دکتر زرگری)=l,carthameou(the Carthamus)
![گل رنگ](http://tebbgiahi.ir/wp-content/uploads/2024/03/golrang-581x400.jpg)
گیاهی زراعی صیفی از تیره کاسنی
از اسماء دیگر آن 1) بهرم 2) بهرمان 3) المریق 4) الاخریص و خریع
ساقه آن قائم، از پایین آن شاخه های متفرع و از قسمت بالایی جدا میشوند. ساقه استوانهای که از پرزهای خشن خالی است. برگ آن بدون دمبرگ سفید و بی پرز اما با خشونت کم و گلهای زیبا قرمز ارغوانی رنگ به نام عصفر.
گفته اند اصل آن از مصر یا هند است و به اروپا از طریق سرزمین مقدس فلسطین در طی جنگ صلیبی (به اروپا) برده شد و بذر آن را در یک عصای توخالی به روش مخفی بردند اول در فرانسه بعد به نقاط دیگر گل رنگ را اول به خاطر گلهای زیبای آن کاشتند و از آن روغنی به نام روغن شیرین میگرفتند که در صابون سازی و ورنیش به کار میبردند و در مصر این روغن را برای براق کردن لامپها و خوردن آن به کار میبرند و نیز تغذیه چهارپایان و دانههای آن جهت تغذیه طوطیها به کار میبرند.
دانه گل رنگ جهت سوخت و گل آن در بعضی غذاها جهت رنگ کردن آنها و تقلب به جای زعفران به کار میرود.
در طب قدیم: بقراط گفته:« بذر گل رنگ جهت درمان اسهال و در هند و چین نیز اکنون جهت درمان اسهال به کار میبرند. نیز جهت درمان شکم درد و شروع قاعدگی به کار میبرند.» در اروپای جنوبی آن را جهت ایجاد اسهال به مقدار دو درهم در ۴ اوقیه آب حل شده به کار میبرند. اطباء عرب گفته اند: دانه گل رنگ را اگر پوست کنند، باعث خروج اخلاط سوخته می شود و نیز بلغم لزج و سرفه و تنگی نفس را از بین میبرد و نیز در باز کردن سدد و کاهش مالیخولیا و ریواس و جذام به کار میبرند. اگر در غذا بریزند که بهتر است با مصرف شیر و بادام و بوره ارمنی و عسل و انیسیون باشد، جهت پاک کردن مغز و بدن از هر خلطی و از بین بردن دردهای مفصلی و شری و بخارات دموی به کار میبرند. این گیاه برای معده مضر است و مصلح آن انیسون و مقدار نوشیدن آن ۱۰ درهم است.
در طب جدید:
گرچه در طب جدید اهمیت خود را از دست داده اما آن را در بیماریهای قلبی و چشمی و تناسلی به کار میبرند و بیشتر آن را در دنیای تغذیه مثل ادویهجات و رنگ غذا و نوشیدنی کاربرد دارد. اثر آن مهیج و نیکو کردن وضع آدم است.
قرع=رجوع شود به قسمت یقطین(=کدو)
178)عصفر=گل کاجیره les fleurs de carthame
![عصفر](http://tebbgiahi.ir/wp-content/uploads/2024/03/kajire-400x400.webp)
بعضی فکر میکنند آن زعفران است. در حالی که زعفران گیاه دیگر است. گل کاجیره در رنگ کردن برنج که با بعضی خوراکی ها مثل بادمجان و برگ مو پخته شده به کار میرود. از آن گیاه رنگ قرمز جهت لباسها استخراج می شود و به خصوص جهت حریر و نیز از آن رنگ قرمز تنک یا شفاف و قرمز تیره می سازند و نیز در صنعت صابون پزی و روغن گیری و چراغ سازی به کار میرود.
اطباء آنرا در ضد یرقان،مسهل، از بین بردن لکه های پوستی و کک و مک و قوباء(لکه های سفید صورت) به صورت شستن یا جوشانده یا آبپز به کار میبرند. در هند جهت دردهای روماتیسم و زخم های بدخیم به کار می برند.